"Allah dilerse" anlamında bir dua cümlesi Herhangi bir şey hususunda "İnşallah" demek, işi Allah'ın iradesine bırakmak manasını taşır Kur'an-ı Kerîm'de şöyle buyurulur: "Herhangi bir şey için Allah'ın dilemesi dışında, ben onu yarın yapacağım deme" (el-Kehf, 18/23, 24) Bu, Allah tarafından Peygamberimize bir öğüt ve öğretidir İleride yapılması planlanan işler için inşallah denilmesi gerektiğini ifade etmektedir Çünkü insanın azim ve iradesi bir şeyin meydana gelmesi için yeterli değildir "Hiç bu kimse yarın ne kazanacağını bilemez " (Lokmân, 31/32) Her şey Allah'ın dilemesiyle olur Öyle ise gelecekte bir şeyi yapmaya azmederken, inşallah, "Allah dilerse" diyerek işi Allah'ın iradesine bağlamak İslâmî edeptendir Yukarıdaki ayet-i kerime bunu ifade etmektedir "İnşallah" sözü akit ifade eden sözlere bitişik olarak söylenirse, akdin hükmünü ortadan kaldırır, akit gerçekleşmez Meselâ bir şey satın alan kimse "inşallah aldım" dese, akit gerçekleşmiş olmaz Bu nedenle bir kimse: "İnşallah yarın şu işi yaparım" deyip de yapamazsa bundan sorumlu olmaz İman konusunda bir müminin; "İnşallah ben müminim demesi caiz değildir Çünkü iman konusunda "İnşallah", şüpheyi gerektirir veya şüphe ihtimali olduğunu ifade eder Bu ise caiz değildir Hayatta olan bir kimsenin "İnşallah ben canlıyım" demesi buna benzer Bunun yanında İmam Şâfiî'ye göre bir kimsenin "İnşallah ben müminim" demesi caizdir (es-Sâbunî, el-Bidâye, nşr Bekir Topaloğlu, s 90) Şâmil İA
Kesin işlerde de inşaallah denir. Mescid-i harama girileceğini ALLAHü teâlâ bildirdiği halde, inşaallah denmesini öğretmek için, (Mescid-i harama inşaallah gireceksiniz) buyurdu. (Feth 27)
İsmail aleyhisselamın, (Babacığım, sana emredilen ne ise, onu yap! İnşaallah beni sabredicilerden bulursun) dediği de Kur'an-ı kerimde bildirilmektedir. (Saffat 102)
Peygamber efendimiz de, mezarlığa uğrayınca, ölüm muhakkak olduğu halde, ilâhi terbiye gereği olarak, (İnşaallah biz de size kavuşacağız) buyurdu. (Müslim)
Peygamber efendimiz, duasının kabul olacağını âyet-i kerimeye istinaden kesin olarak bildiği halde şöyle buyurdu:
(Her Peygamberin duası kabul olur. Her Peygamber, ümmeti için dünyada dua etti. Ben ise, Kıyamette ümmetime şefaat izni verilmesi için dua ediyorum. Duam inşaallah kabul olacak. Müşrik olmayanların hepsine şefaat edeceğim.) [Müslim]
Hz. Süleyman’ın imtihanı Kur'an-ı kerimde mealen; (Biz Süleymanı imtihan ettik. Tahtının üstüne bir ceset bıraktık. Daha sonra o, yine [Rabbine] döndü) buyurulmuştur. (Sad 34)
Fahreddin-i Razi hazretleri buyuruyor ki:
Süleyman aleyhisselam, bir gecede, zevcelerinin hepsini dolaşacağını, onlardan herbirinden birer erkek çocuk dünyaya geleceğini, ALLAH yolunda muharebe edeceklerini söyledi. Fakat, inşaallah demeyi unuttu. Sakat bir çocuk dünyaya geldi. Bunu ***ürüp, babasının tahtına bırakıverdiler. Hadis-i şerifte, (Yemin ederim ki, Süleyman aleyhisselam inşaallah deseydi, dediği gibi olurdu) buyuruldu. (Buhari)
Resulullah efendimize; Ruh, Eshab-ı Kehf ve Zülkarneynden sorulunca; (Yarın gelin, haber vereyim) buyurmuş, inşaallah demeyi unutmuştu. Bu sebeple birkaç gün Resulullaha vahiy gelmedi. Sonra şu mealdeki âyet-i kerime nazil oldu:
(İnşaallah demeden hiçbir şeyi yarın yapacağım deme!) [Kehf 23, 24]
Peygamberler günah işlemez. Bunun gibi hareketlerine zelle denir.